Towards a New Narrative of Food
Kraakvers Boerenmarkt Antwerpen

Kraakvers Boerenmarkt Antwerpen

By Gunnar Rundgren, originally published by Garden Earth

To let commodity markets shape our diets and the stewardship of the land is a bad idea. This can clearly be seen both in nature, societies and human bodies. Most of the emerging food movements are based on other perspectives. The food system as commons emerge as a competing narrative to food as commodity.

The market paradigm clearly dominates how food and agriculture is discussed. For many people it goes without discussion or reflection that food is a commodity – a product with the main purpose to be sold by the producer and through various middle-men be bought by the end user, the consumer. It is evident because that is how we discuss food in the public sphere. It is evident for the consumers because of how food is presented in shops: “buy this” “2 for the price of 1”. It is evident for the farmers who are told to produce what is demanded by the market and who suffer when world market prices plummet, totally out of her their control.

But if you think about food once more, it is easy to discern many situations where we don’t look upon food as a commodity. The first food most humans eat is willingly given for free by a mother offering her breast. When we cook food for friends or family we do it outside of the market framework even if we have bought the food. The same apply when we grow food ourselves and share our bounty with a neighbour. Growing and cooking are hobbies and relaxing leisure for many, a duty without pay for others. Many foods also have cultural (or religious) meanings which transcend any market perspective.

Ulitmately, access to food is also an inalienable right. This was already agreed by world leaders in the Universal Declaration of Human Rights. It has been re-asserted ever since, for example at the 2009 World Summit on Food Security in Rome. The Special Rappor­teur on the Right to Food for the United Nations, Olivier De Schutter, writes in the report to the General Assembly in August 2013: ‘The right to food has come to the fore as Governments realize that their efforts to combat food insecurity and hunger have been failing and realize the urgent need to strengthen national legal, institutional and policy frameworks’.[i]

The market is a mechanism for distribution of food. But it doesn’t work very well. To begin with, there are almost a billion people hungry – clearly the market fails to supply them with food. Further, there are huge external costs involved in food production, costs which are not reflected in the price of food. Through competition, farmers are forced, or encouraged, to externalise as much as possible of these costs.

Commodification thereby promotes a perverse system.

Food processors and traders make most money from making people buy food made from cheap raw materials (corn, soy, wheat, sugar, palm oil etc.) which at the same time have a big appeal to consumers. Fat, salt and sweet are keywords. The marketing is so efficient that people buy far too much, leading to both obesity and waste.

In addition, farming has more functions than the production of food. More than half of the biological production in the terrestrial systems of the Earth is taking place in the agriculture landscapes and the management of those agricultural landscapes is our most important tool for managing nature, a nature that we are totally dependent on even in these modern times.

But the signals, the guidance, from commodity markets don’t promote good stewardship of the land. They promote specialization, larger scale monoculture, externalization of costs and short term profit over longer term sustainability. The reality is thus a lot more complex than the narrative of food as a commodity makes us believe. To let commodity markets shape our diets and the stewardship of the land is simply a bad idea.


Even if it sounds far-fetched, perhaps even frightening for some, there is a growing energy into a food system based on other perspectives than the one of the commodity. This can be seen “in the field” with many initiatives for new food systems relationships, such as community gardens, community supported agriculture, relationship food* etc.

The food system as commons, a shared interest and shared responsibility, emerges as a competing narrative to food as commodity. This doesn’t rule out markets as one of several mechanisms for food distribu­tion, but it does reject market hegemony over our food supplies and their distribution. It also rejects the view that market forces and private ownership are the best ways for allocating food producing resources, such as land, water, knowledge and seeds.

Rethinking food as a right, farming as a management system of the planet and the food system as a commons also necessitates the building of new institutions fit for these purposes. That includes both new relationships between producers and consumers and public institutions and policies. But I leave that discussion to another time.


There is also an emerging academic interest in new perspectives on food. Jose Luis Vivero Pol, a food governance researcher, has made an interesting analysis of academic papers in The value-based narrative of food as a commons. A content analysis of academic papers with historical insights.  His analysis of English academic texts reveals that “food commons” or “food public good” topics are very marginal subjects in the academic milieu with only 179 results since 1900, but with sharp increase in the eight years that followed the 2008 food crisis. On the contrary, “food commodity” presents almost 50,000 references since 1900.

Vivero Pol, Tomaso Ferrando, Olivier de Schutter and Ugo Mattei, are now editing the Routledge Handbook of Food as Commons. It will present a different normative view of food as a commons instead of a commodity and “how the food system would change if food was regarded and enacted as a commons.“ The title will be published in 2018 and I am looking forward to reading it.

I have written myself on this theme, in my book Global Eating Disorder and more specifically in the article Food: From Commodity to Commons. In that article I write:

”The market is not a good master for a sustainable food system. Instead we need to find new ways of managing the food system based on food as a right and farming as a management system of the planet Earth. The solutions should be based on relocalization of food production and de-commodification of food and our symbionts, the plants and animals we eat.”

There are interesting times ahead.


Koen Wynants
Wooncoop zoekt bestuurders. Wie 'vertegenwoordigt' Antwerpen?

Op zaterdag 25/5 is het de eerste Algemene Vergadering van Wooncoop. Daar zal het bestuur gekozen worden voor de komende 6 jaar. Ze gaan op zoek naar een kwaliteitsvolle ploeg. Bestuurders met complementaire talenten die als bestuurder wooncoop voor de komende jaren op een goed pad houden.

Als eerste stap daarin willen ze kandidaat bestuurders stimuleren om langs te komen op onze info-avond bestuurders op dinsdag 23 april om 19u30 in Gent. De bestuursploeg wordt samengesteld uit 2 A-vennoten,  2 tot 3 B-vennoten (bewoners) en 2 tot 3 C-vennoten (investeerders). Er is de mogelijkheid om daarnaast ook externen op te nemen in de RVB. Naast bestuurders zijn ze ook op zoek naar 1 of 2 controlerende vennoten, zij hebben als taak de boekhouding te controleren/op te volgen (naast de AV/RVB/boekhouder) ook deze kandidaten zijn welkom op deze info avond.

We geloven heel sterk in Wooncoop, kan voor Antwerpen heel veel betekenen, de nood aan betaalbaar wonen, aan nieuwe oplossingen zoals Wooncoop, is gigantisch groot. Hopelijk zijn er ook Antwerpenaren die een actieve rol willen opnemen in de organisatie van Wooncoop…

Wat mag je verwachten ? wat bieden we ?
Alle vragen hierover en inschrijven kan via

Koen Wynants
P2P coaching/netwerkmoment begeleiders van samentuinen in Antwerpen (7 maart, 12u, Kubus Permeke): verslagje

Hoi Koen!

Een tweetal weken geleden ben ik gestart bij Samenlevingsopbouw Kiel in De Stek. Vol enthousiasme en goesting.

Mijn kernopdracht is de samentuin ‘Den Akker’ te laten bloeien (letterlijk en figuurlijk). De tuin zou een plek zijn waar de hele buurt gebruik van kan maken: om samen te tuinieren, elkaar te ontmoeten, verschillende activiteiten op te organiseren,… niets is te zot zolang de buurt het samen doet!

Vandaar dit mailtje: ik denk dat ik ooit ergens gelezen heb dat jij ervaring hebt met samentuinen. Aangezien ik mij momenteel nog erg aan het inwerken ben, lijkt het me zeker waardevol om eens bij andere te horen naar hun ervaringen.

Dit was de vraag van Marion aan Commons Lab. Omdat er meerdere mensen zijn die samentuinen ondersteunen in Antwerpen, maakten we er ineens een netwerkmomentje van, open voor iedereen die samentuinen ondersteunt in Antwerpen. Een P2P coaching tussen ervaringsdeskundigen (met meer of minder ervaring). Martine Willems van de stad Antwerpen was er ook bij zij ondersteunt sinds 2019 het Antwerps netwerk van samentuinen. Op donderdag 7 maart organiseren spraken we af tussen 12u en 14u in Kubus Permeke. We aten samen en gingen even langs de Verborgen Kloostertuin en de Spilkiekes.  

 Deelnemers: Patrick Vinck (Samenlevingsopbouw Antwerpen stad- A’pen Noord), Fee Vandepitte (Samenlevingsopbouw Antwerpen stad-stagiair), Marion Vanbossel (Samenlevingsopbouw Antwerpen stad-Kiel), Thomas Kuyper (UA), Martine Willems (Tuin in de stad), Laure Nuchelmans (District Antwerpen),  Eef Flo (Transitie Merksem, freelance samentuincoach), Else Nollet (Freelance samentuincoach), Bart Meyvis (Samenlevingsopbouw Antwerpen-Stad-Deurne), Greet Heylen (Freelance samentuincoach-Transitie Deurne), Freddy T’Seyn (Sint-Andries-Antwerpen-Zuid), Jos Thys (Veerkrachtig Sint-Andries vzw), Koen Wynants               (Commons Lab Antwerpen, Verborgen Kloostertuin, Spilkiekes)


Enkele conclusies en afspraken:

  • Een volgende netwerkmoment wordt in samenspraak met Tuin in de stad georganiseerd. Er is blijkbaar effectief nood aan om af en toe spontaan samen te komen om info en tips uit te wisselen. Misschien is het beter om dat niet te gestructureerd te gaan beginnen doen? Maar enkel als we voelen dat effectief de nood, de goesting, de tijd er voor is? Blijkbaar was dit toevallig zo’n moment. Dat kan ook via fietslussen, of via roterend ‘initiatiefnemer’/locatie.

  • Interesse om sommige zaken stadsbreed te organiseren voor alle samentuinen samen;

o   Samenaankoop van materiaal:  tonnen, zonnepanelen,…

o   Verdelen van adres voor gratis recupmateriaal (watervaten en dergelijke gratis te krijgen bij WOTEPA)

o   Misschien kunnen sommige zaken  afgesproken worden met een groendienst of Natuurpunt: over gedeeld gebruik van machines, logistiek groenafval/compost, hout(snippers). Tuin in de Stad wil daar voor samenwerken met de groendienst.

o   Koen probeert in Fundament een bouwmaterialenbib te organiseren voor burgercollectieven: opslag en verdeling van allerhande materiaal.

o   Samenlevingsopbouw en Kringwinkel hebben ook materialenbibs.

  • De stad en de districten reorganiseren continu; er zijn veel vragen over diverse taken en rollen mbt samentuinen, subsidies, … Wie doet wat? Wie kan waarvoor bij wie en wanneer terecht? Momenteel is dat erg onduidelijk. Misschien moeten we dat ook meer samen gaan uitklaren? Wie heeft waar nood aan? En samen een overzicht proberen maken?

  • Zou handig zijn als alle info mbt samentuinen door iemand of ergens gedeeld wordt, er worden apart diverse opleidingen georganiseerd, terwijl er vele samentuinders dezelfde noden en behoeften hebben. Er is een facebookgroep ‘Antwerpse samentuinen’. Iedereen die op facebook zit, kan daar alles delen. We kunnen alles naar Martine sturen. Die bekijkt verder de website van de stad, gedeelte rond samentuinen.

  • Als je diverse bevolkingsgroepen grondig wil betrekken, dan hebben alle samentuinen hiervoor ondersteuning nodig. We moeten verder onderzoeken hoe alle samentuinen een structurele ondersteuning kunnen krijgen. Dat moet daarom niet heel intensief zijn. We zien nu ook al dat er drie trappen in het netwerk zijn ontstaan: de samentuinen, groepen samentuinen die door één instantie ondersteund worden (vaak geografisch afgelijnd: Sint-Andries, Merksem, Deurne, Berchem, Kiel, …), en ten derde de districten/stad.

  • Koen wil eind juni (wellicht 27 juni) nog iets organiseren rond stadslandbouw; liefst samen met het Netwerk stadslandbouw, Velt, UA, CSA-netwerk, Elcker-Ik, Kraakvers, buurderijen, Landgenoten,… Hij stuurt asap een datum door.

  • Eindrapport samentuincoaching Deurne 2018:

  • Samentuin subsidie reglement;

  • Voor district Antwerpen is er de Burgerbegroting: elk jaar kunnen er eind juni projecten ingediend worden. Vraag is of we ook samen projecten zouden gaan indienen: om een aantal structurele zaken  aan te pakken. Zie

  • Voor meer innovatievere stadstuin/landbouwprojecten, kan je via projectfonds werken;

  • Mededeling van Transitie Merksem : We organiseren trouwens ook enkele workshops dit jaar. Eentje rond groenten kweken in bakken (13/04), en een zal gaan over snoeien van (fruit)bomen (9/11). Elke lesmiddag zal 5€ kosten, en de lessen zullen deels in de Cluysse, deels in de Duifkes doorgaan (allebei Merksem). Bij interesse kunnen mensen aanschrijven

Koen Wynants
Global Strike Antwerpen: Stewards gevraagd!
global strike.jpg

Dag iedereen,

deze vrijdag 15 maart is het wereldwijde klimaatstaking: Global Strike for Future. In België vindt deze actie plaats in Brussel om 13u30 maar ook vanuit Antwerpen doen wij lokaal een actie mee. Om 10u organiseren enkele organisaties waaronder Youth, Students 4 Climate Antwerpen in Antwerpen een kleine klimaatmars van het Theaterplein naar het Centraal Station. Om daarna massaal de trein naar Brussel te nemen en ons bij de nationale actie te voegen. Dit wordt tevens gesteund door een hele reeks lokale organisaties, dus we verwachten een degelijke opkomst.


Wij zijn hier wederom op zoek naar enkele stewards die de acties mee in goede banen willen leiden. Liefst beschikbaar van 10u00 tot 12u00.


Wil jij ons hierbij helpen? 


Schrijf je dan in via ons inschrijvingsformulier door hier te klikken.

Of de volgende link te gebruiken in je webbrowser:

Let op : ook de nationale klimaatmars in Brussel heeft stewards nodig! Hier is ook een inschrijvingsformulier voorzien dat losstaat van ons inschrijvingsformulier! Indien je hier reeds voor aangemeld bent: zeer goed en bedankt voor de steun! Zij hebben hier meer mensen voor nodig dan wij.




Youth en Students 4 Climate Antwerpen

Koen Wynants
Burgercollectief Fundament organiseert voor het eerst samenaankoop Witloofwortels ('Noordlof')

Zin om in de stad eens je eigen groenten te kweken? Je weet niet hoe er aan te beginnen? Je kent er niet veel van? Geen probleem! Noordlof zal jou verder helpen. Eén van België's lekkerste groenten zijn heel makkelijk zelf te kweken, ook bij jou thuis. Witloof! Om het jou makkelijk te maken organiseert Noordlof voor het eerste een samenaankoop van witloofwortels. Deze kunnen makkelijk opgekweekt worden tot heerlijke witloofkropjes. In de kelder van Fundament, of gewoon bij jou thuis (of op school...). Eerst kopen we samen wortels aan bij, daarna kweken wij ze voor jou op, ofwel kom jij ze bij ons ophalen om ze zelf thuis op te kweken. Noordlof is een initiatief van Fundament, een groep vrijwilligers die samen de leegstaande kelder van de Sint-Amanduskerk in Antwerpen-Noord beheren.

Voor wie?

Iedereen die eens zelf groentjes in de stad wil kweken. Het is heel erg eenvoudig, je moet er helemaal niet veel van kennen. Ideaal voor de beginners, voor scholen, voor buurthuizen, ... Maar zeker ook leuk voor de gevorderde stadslandbouwers.

Hoe werkt het?

Bestel het aantal wortels dat je wil kweken via dit formulier: 1 wortel = 1 witloof stronk!

Op 24/03 sluiten we de voorinschrijvingen af, afhankelijk van het aantal inschrijvingen wordt de prijs bepaald, we delen de prijs mee per mail samen met de betalingsdetails. Momenteel is de richtprijs van 1 wortel 0,2€.

Kweek je de wortels mee in onze bakken? Dan betaal je een klein bedrag voor de goede zorgen en de grond.

> 10 wortels = 1€

> 10-30 wortels = 2€

> meer dan 30 wortels = 3€

Elke zaterdag voormiddag kan je de groei van het witloof komen opvolgen.

Zaterdag 30/03 om 10u planten we de wortels in de bakken en geven we info over hoe je thuis zelf aan de slag kan! Om thuis witloof te kweken heb je een emmer nodig met een diepte van 30 cm en een beetje aarde (dit kunnen we je ook meegeven).

Meer informatie via onze event op FB of de FB pagina van Noordlof ( of via

Koen Wynants
Subsidiemogelijkheden voor Antwerpse samentuinen (NIEUW vanaf 1 januari 2019)

Vanaf 2019 wijzigt de manier waarop u subsidies kan aanvragen voor een samentuin. U kan voortaan bij de stedelijke dienst ‘Tuin in de stad’ terecht om een werkings- of projectsubsidie aan te vragen. We zetten alles even kort op een rijtje:


  • Wanneer aanvragen? U kan deze subsidie het hele jaar doorlopend aanvragen.

  • Bedrag: tot maximaal 500 euro

  • U kan hiermee kleine uitgaven eigen aan het draaiende houden van een samentuin mee  bekostigen. De toelage kan gebruikt o.a. gebruikt worden voor:

    • materiaal (zaai- en plantgoed, moestuinbakken, klein gereedschap, herstellingen, waterpomp, …)

    • cursussen en workshops (zowel tuintechnisch als gericht op buurtbetrokkenheid of groepsdynamiek)

    • promo voor de tuin (tuinfeest, infobord, flyers, …)

  • Alle samentuinen kunnen deze toelage 2 keer per jaar aanvragen. Is uw samentuin groter dan 300 m² of hebben jullie meer dan 20 actieve leden? Dan kan u deze toelage 4 keer per jaar aanvragen.

  • Hoe werkt het? U doet een aanvraag via de databank voor verenigingen en logt in via de account van de samentuin (als vereniging, niet als privé persoon). U gaat naar ‘aanvragen en formulieren’, kiest de optie ‘nieuw dossier’ (stad Antwerpen) en klikt vervolgens op het formulier ‘2019 – Samentuinen. Toelage kleine uitgaven’. Na goedkeuring van uw aanvraag ontvangt u het subsidiebedrag. U heeft daarna drie maanden de tijd om bewijsstukken (bonnetjes en dergelijke) in te dienen.



  • Wanneer aanvragen? Er zijn twee projectrondes per jaar met als deadline 15 april en 15 oktober.

  • Bedrag:

    • Alle samentuinen: maximaal 5.000 euro

    • Samentuinen groter dan 300m² of met meer dan 20 actieve leden: maximaal 7.000 euro

  • Deze toelage is bedoeld voor (grootschalige) tuinprojecten zoals de aanleg, verhuis van een tuin of aankoop van grote infrastructuurelementen (serre, vernieuwen moestuinbakken, …)

  • U kan deze toelage maximaal 2 maal in vijf jaar aanvragen.

  • Hoe werkt het? U doet een aanvraag via de databank voor verenigingen. Na een ontvankelijkheidstoets wordt het dossier inhoudelijk voorgelegd aan een adviescommissie. We informeren u later over de gedetailleerde procedure, voorwaarden en mogelijkheden.


Voorwaarden voor beide soorten subsidies:

  • Deze subsidies zijn bestemd voor samentuinen. U kan dit niet aanvragen voor een individuele tuin, een volkstuin of een schooltuin. Bent u lid van een samentuin die gelegen is op een volkstuinperceel of stelt u de schooltuin open voor de buurt? Dan kan u wel een aanvraag doen.

  • Uw samentuin is een feitelijke vereniging of een vzw.

  • Uw samentuin is gelegen in Antwerpen (inclusief districten)


U kan vanaf 1 januari 2019 een werkingstoelage aanvragen. Als u hulp nodig hebt bij uw dossier kan u ons contacteren via

Koen Wynants
Stadsmakers subsidie voor werken aan infrastructuur of een project met personeels- en werkingsmiddelen

Wil u de locatie van uw vereniging verbeteren, een braakliggend terrein tijdelijk omvormen tot een ontmoetingsplek?  Of een project opstarten om de leefbaarheid in uw district te verbeteren?  Dan kan u tot 10.000 euro subsidie krijgen.

U werkt een project uit dat:

  • de leefbaarheid in uw district verbetert, 

  • de woonomgeving en het samenleven verbetert in uw district, 

  • of districtsbewoners actief laat deelnemen aan de samenleving, 

  • tijdens een openbare activiteit  getoond wordt en

  • maximum één jaar duurt.

Project met personeels- en/of werkingsmiddelen

Het project moet een geheel zijn van activiteiten en doelstellingen waar u personeels- of werkingsmiddelen voor nodig hebt buiten uw reguliere werking.

Subsidie voor werken aan infrastructuur

  • U kan het pand of lokaal van uw vereniging aanpassen of verbouwen. Zo kan u het lokaal toegankelijker maken of aanpassen zodat u er meer activiteiten kan organiseren.

  • U kan een braakliggend terrein of leegstand pand tijdelijk een andere invulling geven. Zo kan u een pand omvormen tot een ontmoetingsplek voor de buurt.

Voor wie en hoeveel?

Feitelijke verenigingen en vzw's kunnen de subsidie aanvragen. U krijgt maximaal 10.000 euro per project.

Hoe aanvragen?

Er zijn twee projectrondes per jaar:

  • Ronde 1: 1 april is de uiterste aanvraagdatum.

  • Ronde 2: 1 oktober is de uiterste aanvraagdatum.

U vraagt de subsidies aan via de databank voor verenigingen. De aanvraagformulieren staan uiterlijk zes weken vooraf klaar in de databank. Vanaf 2019 is uw district bevoegd, u vindt het aanvraagformulier onder 'districten'. 

Meer info:

Koen Wynants
Burgers krijgen de macht in Duitstalig België
burgers van reybroeuck.jpg

Een permanente burgerraad zet vanaf september mee de politieke lijnen uit in de Duitstalige Gemeenschap. ‘We zijn een lab voor de rest van Europa.’

Het parlement van de Duitstalige Gemeenschap zette gisteravond het licht op groen voor het ‘Ostbelgien Model’, een nieuwe vorm van burgerparticipatie. Het project belooft veel verder te gaan dan de bestaande ­experimenten in onder meer Ierland, Australië en Polen.

‘Het parlement en de politici staan hier een deel van hun macht af aan de burgers. Een uniek gebaar. De burgerraad wordt daardoor echt een orgaan om rekening mee te houden’, zegt Yves Dejaeghere, directeur van het burgerproject G1000 en samen met oprichter David Van Reybrouck een van de drijvende krachten achter het Duitstalige model.

Met zijn 77.000 inwoners valt Duitstalig België op het vlak van populatie te vergelijken met Kortrijk, Hasselt of Sint-Niklaas, maar Dejaeghere heeft het, de grootspraak niet schuwend, over ‘de plaats waar men voortaan gaat kijken hoe men politiek in de 21ste eeuw kan voeren’.


Hoe werkt het? Het parlement installeert na de verkiezingen via loting een permanente burgerraad van 24 inwoners. Die legt in september, bij de start van het parlementaire jaar, drie agendapunten vast. Ze kunnen zich laten inspireren door de plannen van de regering en het parlement, maar ook door de burgers. Honderd handtekeningen zijn voldoende om een voorstel op tafel te krijgen. De burgerraad moet daar drie thema’s uit filteren.

Na het vastleggen van de agenda worden per thema drie burgerpanels van telkens 25 tot 50 inwoners uitgeloot en geselecteerd op basis van geslacht, leeftijd, opleiding en woonplaats. Opvallend: inwoners maken al vanaf hun 16 jaar kans om gekozen te worden. Ook kunnen er nog meer criteria toegevoegd worden. ‘Als het thema “grensarbeid” is, dan moeten er bijvoorbeeld minstens vier inwoners zetelen die zelf over de grens werken. Als het thema “landbouw” is, moet er minstens één landbouwer bij zijn’, zegt Dejaeghere. De loting houdt  geen rekening met de nationaliteit. Ook niet-Belgen die in Duitstalig België wonen, kunnen dus geloot worden.

Dagvergoeding  van 75 euro

De burgerpanels komen drie weekends samen om over de thema’s te debatteren. Beslissen gebeurt op basis van consensus of met een viervijfdemeerderheid. Met die resultaten trekt de overkoepelende burgerraad naar de regering en het parlement. Zijn aanbevelingen zijn niet bindend, maar het parlement moet zich wel publiek verantwoorden als het de uitslag naast zich neerlegt.

Minstens vier vijfde van de deelnemers moet aanwezig zijn voor een geldige aanbeveling. Om hen over de streep te trekken, krijgen deelnemers in ruil voor hun aanwezigheid een vergoeding van 37,5 euro. ‘En als de vergadering langer dan vier uur duurt, dan verdubbelt dat bedrag’, zegt Dejaeghere. De Duitstalige Gemeenschap trok alvast 140.000 euro per jaar uit om alles te financieren.

Dertien experts, onder wie professoren uit Ierland, Polen en Australië werkten mee aan het ‘Ostbelgien Model’. Niet zonder trots benadrukte Karl-Heinz Lambertz, ex-minister-president van de Duitstalige Gemeenschap, in het parlement dat zijn regio ‘opnieuw een laboratorium wil zijn voor de rest van Europa’.

Steun van Soros

De Hongaars-Amerikaanse ­zakenman George Soros zit onrechtstreeks mee achter het Duitstalige burgerschaps­project. ‘We krijgen financiële steun van het Open Society ­Initiative for Europe (een fonds van Soros, red.)’, zegt David Van Reybrouck. ‘Dat fonds wordt onder meer gebruikt om summer schools te organiseren, om ons project in ­binnen- en buitenland kenbaar te maken.’

Koen Wynants
Call for Proposals to Host XVIII IASC Biennial Conference 2021 (IASC)

The International Association for the Study of the Commons (IASC) is now accepting preliminary proposals from individuals/organizations interested in


Hosting the IASC 18th Biennial Conference in 2021


IASC Biennial Conferences bring together commons scholars and practitioners from around the world. The benefits of hosting these conferences for your organization include an expanded network of both global and regional commons scholars, substantial organizational capacity building, and a major opportunity to place a spotlight on the needs of people dependent on commons in your region. The past few conferences have drawn 450-800 participants, from up to 90 countries.



Those interested should submit a statement identifying your interests in hosting an IASC conference.


The proposal should include the following detailed information:


1.      Title of the conference


2.      Proposed conference themes and sub-themes

Mention the themes and subthemes you are proposing for the conference, explaining their global relevance


3.      Description of Host Institution

·        Name of institute or department within the institution that is carrying out the conference and give reasons to why it has been chosen

·        Relationship with IASC and its members:

o   Have you attended IASC conferences?

o   If yes, which ones?

·        Ongoing research, activities and publications on commons and related themes

·        Exemplify the institution’s possibilities to organize this academic event. Mention experience, academic, administrative and logistic capacities and personnel


4.      Conference Chair and co-chairs

·        Listing of qualifications

·        Brief description of past events organized by the chair or co-chair


5.      Conference Team or Secretariat

·        Main people involved and their roles before, during, and after the conference

·        Brief description of past events organized by the team



6.      Conference venue, size and dates

·        Describe the venue, stating why it is convenient for hosting a global conference

·        Give proposed dates to hold the conference

·        Estimated number of participants and countries to come to the conference (past conferences have drawn 450-700 participants; state if you expect your proposed conference to draw fewer or more participants)


7.      Rationale for hosting the IASC Biennial Conference

·        What is the impact you intend to achieve with the organization of the conference? Include issues such as: academic advancement, impact on policy or grassroots action, IASC-membership, and post- conference dissemination of information and activities


8.      Proposed keynote and invited speakers

·        Names

·        Affiliations

·        Topics


9.      Proposed logistical arrangements

·        Field trips

·        Other proposed activities (parallel sessions, pre-conference workshops)

·        Accessibility of the venue and travel and transportation cost

·        Visa or other document arrangements for international participants

·        Lodging

o   Availability of dormitories or hotels at or near the conference venue

o   Approximate cost of lodging


10.  Projected budgetary information

·        Include an itemized budget considering amounts for a global conference, using the outline (Annex 1)


11.  Potential co-sponsors

·        List the possible co-sponsors for the conference mentioning the connection with them and the relevance of their participation

·        Please do notice that the IASC will not be funding or sponsoring the conference, other than in-kind support via the IASC-Secretariat


12.  Funding agencies for the conference

·        Considering that the responsibility of sourcing funds to hold the Conference rests with the host institution and IASC may only assist to derive additional sponsorships, name the potential funding sources to be approached

·        Please do notice that the IASC cannot provide funding to the conference other than in-kind (i.e. support by IASC secretariat)




Proposals must be submitted electronically no later than 15 April 2019 to René van Weeren, IASC Executive Director at


For additional information, please contact René van Weeren, IASC Executive Director,




ANNEX 1 – Budget in US$ (TENTATIVE, based on…. participants (expected number of paying participants)*




Total Cost

Organizing Team and Support Staff**



Sponsored keynote speaker(s)



Venue/facilities charges



Facilities venue locations






Catering (coffee, lunches if to be included in registration fees)



Conference materials (printed program and memory stick with conference papers, etc.)






AV registration keynote lectures and opening and closing event, incl. broadcasting via online streaming



Web design and registration system



Sponsorships / Travel Subsidies



Necessities for staff members



Social activities



Contribution to IASC***

USD 50/participant [fixed fee]


Credit card costs



Promotion materials









Anticipated sponsorships



Registration fees (early bird)****



IASC members ### * US$ ###



non-IASC members ### * US$ ###



Income book exhibit







Additional Costs*****:

Field Trips







Potential Sponsors:


in {local currency}

in USD

{Partner organization / Sponsor}



{Partner organization / Sponsor}



{Partner organization / Sponsor}



{Partner organization / Sponsor}



{Partner organization / Sponsor}



{Partner organization / Sponsor}



{Partner organization / Sponsor}








*                 Note: Sponsorships plus registration fees will need to cover costs; field trip and conference banquet can be charged separately.

**              For the proposal, only real costs should be mentioned; in the final estimates (after selection) in-kind-contributions can be added.

***            As the revenues of the IASC are based on conferences and memberships only, a fee of USD 50/participant applies to all IASC-conferences, to be paid by the local organizers to the IASC.

****         Please notice that the IASC uses a grid system for entrance fees, based on income and moment of registration. The final grid should include 8 several entrance fees: 1 for each income category (see for the categories), and for each income category both an Early Bird and a Regular fee. The difference between the fee for IASC-members and nonmembers should at least be equal to the annual membership of that category.

*****      Field trips, conference banquet, and lunches can be charged separately and should be cost-covering.

Koen Wynants
Discussiecollege 'Commons initiatieven en praktijken' (UA)

Momenteel lopen er voor Masterstudenten Sociologie aan de UA binnen hun opleiding een aantal seminaries ‘Grondige studie van de sociologie en van het beleid van ruimte en milieu; stad en wonen’. In dat kader werd gisteren een discussiecollege georganiseerd over 'Commons initiatieven en praktijken' . De organisatie is in handen van prof. Stijn Oosterlynck, prof. Ann Crabbé en prof. Frederic Vandermoere. De studenten zullen later even kunnen meewerken aan enkele opstartende commonsexperimenten van Commons Lab Antwerpen (‘Community service learning').

In deze sessie lag de focus op de wetenschappelijke literatuur over de commons. Er werden een aantal theoretische teksten bediscussieerd om de gangbare analytische kaders en concepten rond de commons onder de knie te krijgen en anderzijds een empirische analyse over commons initiatieven in België om zicht te krijgen op de huidige stand van zaken. 

Op vraag van een aantal mensen delen we hier de literatuur. Uiteraard is dit maar een heel beperkte selectie, voldoende om de diverse commons kaders te kunnen begrijpen. Binnen de commonswereld lopen er heel wat debatten; over de rol van en de relatie met de overheid bijvoorbeeld, over opschaalbaarheid van commonsinitiatieven, inclusiviteit,… Commonsinitiatieven ontstaan vaak in heel uiteenlopende contexten, met heel uiteenlopende motieven. Er zijn bijvoorbeeld culturele verschillen tussen Noord- en Zuid-Europa. We gaan er hier niet dieper op in. Lees de teksten en ontdek zelf de verschillende benaderingen.

Commons Lab zelf is voorlopig vooral bezig met een verkenning van het commons gedachtegoed, verzamelen van kennis, interviews en met het opzetten van commonsgerichte experimenten.


Koen Wynants
Voorbereiding vormingsdag 'Inspraak - Samenspraak: democratie als dagelijkse kost' (12/01)
Democratie als dagelijkse kost.jpg

Met veel enthousiasme nodigt Hart boven hard Antwerpen u uit om zaterdag 12 januari van 14u t.e.m. 17u mee de vormingsdag:  'Inspraak - Samenspraak: democratie als dagelijkse kost' voor te bereiden. 

 Het initiatief voor deze vormingsdag kwam oorspronkelijk van enkele burgers die elkaar ontmoetten via Hart boven Hard Antwerpen. Het was echter vanaf het begin het opzet om een breed gedragen dag voor actief burgerschap, inspraak en samenspraak te organiseren. Daarom willen wij jullie op deze namiddag samenbrengen om deze dag mee voor te bereiden. Zo hopen we samen die brede gedragenheid te bekomen. Het zou daarom fijn zijn als jullie met een delegatie (of individueel) aanwezig kunnen zijn op 12 januari. (zie agenda onderaan)

 Volgende organisaties zetten alvast mee de schouders onder dit initiatief: Elcker-ik, Plan A, Antwerpen aan 't Woord, Hart boven Hard Antwerpen en Commons Lab Antwerpen.

Vele andere burgers en organisaties toonden reeds interesse.


Waar, Wanneer, Hoe laat is de vormingsdag zelf?

'Inspraak - Samenspraak' gaat door op 16 maart (11u -- 19u) in Elcker-ik, Antwerpen.


Waarom een voorbereidingsdag:

We willen dat 16 maart een dag wordt voor en door burgerorganisaties, burger initiatieven en alternatieve vormen van in-en samenspraak. Het wordt een dag van ontmoeting, uitwisseling, wederzijds leren en debatteren. De dag wordt gevuld met een vijftal lezingen, een aantal dubbelgesprekken en heel wat interactieve workshops met veel samenspraak. We plannen doorheen de dag een volkskeuken met Syrische koks, een animatie-moment met comedy en muziek, kinderanimatie en een pittig en interactief slotdebat. 

 Het doel is mensen uit verschillende hoek samen te brengen en een soort laboratorium voor samenspraak en inspraak te creëren. We hopen dus op een gevarieerd publiek. We willen naast een wat ouder, eerder blank middenklasse publiek, ook jonge mensen trekken, jongeren, ouders met kinderen en mensen met verschillende achtergronden. En daarin kan jouw organisatie of jouw voorstel voor een workshop cruciaal zijn. 

 De rode draad is de vraag hoe democratie kan bijdragen tot een eerlijkere herverdeling van middelen in onze samenleving. Hoe kom je tot meer gelijkheid en welke (alternatieve) instrumenten kunnen daartoe bijdragen. Dit kan gaan over elk niveau in de samenleving (werk, gezin, beleid, zorg, cultuur, school etc.). En daarvoor is het belangrijk om zo veel mogelijk mensen mee te betrekken en de 'tamtams' hun werk te laten doen.


Agenda 12 januari:

  • 14u 00 Verwelkoming

  • 14u15  Voorstelling Inspraak Samenspraak

  • 14u45  Overlopen geplande workshops -- lezingen

  • 15u00  Per workshop - voorbereiden

  • 16u00  PAUZE

  • 16u15  Uitkomst brainstorm -- elke workshop voorstellen

  • 16u45  Recapitulatie dag -- afsluiter

  • 17u00  Einde

Opmerking: de digitale flyer zal nog herwerkt worden met logo's van alle medeorganisatoren.

 Locatie 12 januari:

Elcker-Ik, Breughelstraat 31, 2018 Antwerpen

Koen Wynants
Word coöperant bij Give a Day
give a day crowdfund.jpg

Op zoek naar deel uit te maken van een positief project? Word coöperant bij Give a Day en laten we samen het verschil maken.

Give a Day CVBA met sociaal oogmerk is een coöperatieve die goesting geeft om te vrijwilligen door een handig platform aan te bieden waar vrijwilligers en organisaties mekaar makkelijk kunnen vinden. Give a Day wil zo een beweging starten van vrijwilligers die komen uit alle sectoren van de maatschappij: organisaties en particulieren, maar ook bedrijven, steden en gemeenten en het onderwijs. Door de samenwerking tussen deze groepen kan de impact op de maatschappij groter, positiever en duurzamer worden. Give a Day ontwikkelt digitale oplossingen en programma's om al die vormen van vrijwilligerswerk samen te brengen en makkelijker te maken: eerst lokaal, dan ook internationaal.


Organisaties in België zijn steeds op zoek naar vrijwilligers en tegelijkertijd zijn er veel mensen die wel eens de handen uit de mouwen willen steken maar niet goed weten waar ze terecht kunnen. Een studie uit 2016 toont aan dat meer dan 80% van de actieve bevolking aangeeft graag vrijwilligerswerk te willen doen maar dat slechts 12% van hen het ook echt doet omdat de rest niet goed weet hoe ze eraan zouden moeten beginnen. Door een actieve levensstijl, de verhoogde stress en het groeiende individualisme in onze Westerse samenleving stijgt voor veel mensen de druk op hun vrije tijd en hebben ze gewoon al minder tijd om zich te sociaal te engageren. Hierdoor raken meer mensen sociaal geïsoleerd en gaat ook het welzijn van kwetsbare mensen achteruit. De balans raakt zo zoek tussen de stijgende noden van de sociale organisaties en de mogelijkheden en verwachtingen van nieuwe vrijwilligers. 


Met haar online platform zorgt Give a Day ervoor dat organisaties en vrijwilligers die in aanmerking zouden komen elkaar makkelijker kunnen vinden. Door een ecosysteem van vrijwilligerswerk uit te bouwen wil Give a Day mensen enthousiasmeren om zich te engageren voor sociale activiteiten die passen bij hun interesses, beschikbare tijd en locatie. Bovendien is het mogelijk om samen met anderen aan de slag te gaan - met vrienden, collega's of klasgenootjes. Als er een match gevonden wordt kan er via het platform verder gecommuniceerd en afgesproken worden en kunnen mogelijkheden opduiken voor nieuwe gezamelijke projecten. Er komt ook een vergelijkbaar matchingplatform waar bedrijven sociale teambuildingactiviteiten kunnen zoeken en nog meer digitale tools waarmee steden en gemeenten maar ook organisaties en scholen hun werk met vrijwilligers kunnen organiseren. Naast allerlei online tools geeft Give a Day ook vorming over succesvol werken met vrijwilligers en kaderen ze hun activiteiten in de Sustainable Development Goals van de Verenige Naties.

Economisch model

Het kernproduct van Give a Day is het online matching platform dat organisaties in contact brengt met vrijwilligers. Vrijwilligers kunnen op het platform gratis vrijwilligerswerk zoeken en plannen en contact onderhouden met organisaties waarin ze geïnteresseerd zijn. De organisaties kunnen zich gratis inschrijven op het platform en vacatures publiceren voor de sociale projecten en activiteiten waar ze vrijwilligers voor zoeken. De basisfunctionaliteit van het platform is dus gratis ter beschikking van organisaties en particulieren maar wordt met extra mogelijkheden en opties in een betalend software-as-a-service model aangeboden aan organisaties en steden en gemeenten. Ook bedrijven kunnen beroep doen op Give a Day om sociale teambuildings te vinden en zelfs te organiseren en betalen voor de uitvoering hiervan. Er is ook een online en offline programma specifiek voor het onderwijs. Verder komt er ook een burenhulpplatform aan en breidt Give a Day haar diensten zowel online als offline steeds verder uit om vrijwilligerswerk makkelijk, aantrekkelijk en bereikbaar te maken voor al de actoren in onze samenleving.

Impact op lange termijn

Give a Day promoot en faciliteert samenwerking tussen de verschillende actoren in de samenleving door vrijwilligerswerk aantrekkelijk en makkelijk bereikbaar te maken via haar online en offline diensten. Op de langere termijn helpt Give a Day organisaties om hun werking te versterken en bieden we de vrijwilligers de kans om zich positief te engageren, vaardigheden te leren en mensen te ontmoeten die ze spontaan niet zouden tegenkomen. Via de scholenwerking wil Give a Day verder ook jongeren inspireren en enthousiasmeren om deel te nemen aan de samenleving en ervaringen op te doen voor een boeiend leven.


Koen Wynants
Samen bouwen aan de grote verbinding - Wat denkt de Antwerpenaar van nieuw bestuursakkoord
Coalitie Antwerpen.jpeg

De nieuwe coalitie van de stad Antwerpen heeft op 21 december haar ontwerp bestuursakkoord voorgesteld onder de titel 'De grote verbinding'. In de media geven politici, experten...  hun mening over dit nieuwe bestuursakkoord. In januari wordt het ter goedkeuring voorgelegd aan de gemeenteraad.

 Maar wat denkt de Antwerpenaar nu van dit nieuw bestuursakkoord? Antwerpen aan't woord wil graag aan elke Antwerpenaar een stem geven. Want de sinjoor weet wat zijn stad het meest nodig heeft! Wat zegt de stem van A over dit nieuwe bestuursakkoord? En waarover wil de sinjoor zijn stem in de toekomst laten horen? 

 Wij roepen u via deze weg op om het bestuursakkoord door te nemen en zelf de bevraging in te vullen. Daarnaast willen wij u ook vragen om deze oproep te verspreiden naar familie, vrienden, collega's, ... 

 Het invullen van de bevraging  kost maar 10 minuten.   

 Het ontwerp bestuursakkoord kunt u nalezen op de website van de stad Antwerpen.

 De bevraging loopt tot 22 januari 2019. De resultaten willen we presenteren op de eerste gemeenteraad eind januari, zodat het bestuur het ontwerpakkoord nog kan aanpassen  aan de stem van A. In een verbonden stad, is er verbinding en dialoog tussen bestuur en burger. 

 Laat dus A stem horen!  

Koen Wynants

Minister Vandeurzen lanceert een oproep om lokale besturen te stimuleren en ondersteunen aan de slag te gaan met het referentiekader buurtgerichte netwerken. Zes buurtgerichte netwerken zullen worden geselecteerd om als proeftuin met het kader aan de slag te gaan. Inschrijven kan tot eind januari 2019.

In 2016 werden op de conferentie ‘De toekomst is jong’ de buurtgerichte netwerken als één van de centrale aanbevelingen gelanceerd. Het doel was het uitbouwen van buurgerichte netwerken waarin verschillende actoren elk vanuit hun deskundigheid er samen voor zorgen dat alle belangrijke functies voor kinderen en gezinnen worden opgenomen. Het gaat om domeinen zoals (preventieve) gezondheidszorg, gezinsondersteuning, kinderopvang, kleuterschool, buurtwerk, cultuur, … . Deze netwerken zijn een basisvoorziening voor kinderen en gezinnen, die vertrekken vanuit een rechtenbenadering.

In 2017 werd samen met 10 pioniers bottom-up een ‘referentiekader buurgerichte netwerken voor kinderen en gezinnen’ ontwikkeld. Hierin werden kernprincipes, bouwstenen en concrete praktijken opgenomen. Het referentiekader werd voorgesteld op de opvolgconferentie ‘Jong in de buurt’ in april 2018. Deze tool heeft als doel de netwerken te ondersteunen bij het vertalen van het lokaal geïntegreerd gezinsbeleid naar het buurtniveau.

Met de oproep die minister Vandeurzen nu lanceert, wil men de lokale besturen stimuleren en ondersteunen aan de slag te gaan met dit nieuwe uitgewerkte referentiekader. Zes buurtgerichte netwerken zullen als proeftuin kunnen experimenteren met het aangereikte kader. Op deze manier wil men goede praktijken en expertise uitbouwen, die later kan worden meegenomen bij verdere beleidsmatige en regelgevende initiatieven.

Alle proeftuinen engageren zich om alle kernprincipes uit het referentiekader te onderschrijven en aan de slag te gaan met de bouwstenen om hierin een praktijk uit te bouwen.

Om te kunnen intekenen dient het buurtgericht netwerk gelegen te zijn in een deelgemeente of district (met uitzondering van Brussel) waar het gemiddelde geboortecijfer, berekend over 2015, 2016 en 2017 minstens 40 bedraagt én de kansarmoede-index voor 2017 20% of meer bedraagt. Een reeds bestaande nauwe samenwerking op buurniveau is vereist. Meer concrete voorwaarden om in aanmerking te komen en verwachtingen naar de proeftuinen zijn terug te vinden in de oproep.

Er wordt per project een subsidie van €25 000 op jaarbasis uitgetrokken. Deze subsidie kan besteed worden aan personeels- en/of werkingskosten. De afspraken rond uitbetalen van de subsidieschijven is opgenomen in de oproep. De projecthouders bezorgen jaarlijks schriftelijk een inhoudelijk en financieel verslag. Naast de subsidie, is ook voor elke geselecteerde proeftuin een verplicht begeleidingstraject voorzien, onder de vorm van een lerend netwerk.

Aanvragen kunnen worden ingediend tot uiterlijk 31 januari voor 8u30. Dit gebeurt elektronisch via De geselecteerde proeftuinen lopen een traject van 3 jaar, vermoedelijk in de periode van 1 juli 2019 tot en met 30 juni 2022. De geselecteerde projecten worden ten laatste 30 april ingelicht over de beslissing.

Meer informatie is terug te vinden op volgende site:

Koen Wynants
PROJECTOPROEP: Be Planet en de Stad Antwerpen gaan voor een duurzame stad
Visual Oproep Energie A'pen (002).jpg

Dankzij haar samenwerking met Elia, geeft Be Planet een extra boost aan het projectenfonds

Duurzame stad Antwerpen door innovatieve oplossingen van burgerorganisaties rond het thema Energie te ondersteunen. We zien namelijk vandaag heel wat innovatieve toepassingen of werkwijzen opgang maken zoals het slim meten van verbruik, thuisaccu’s, blockchain toepassingen of Internet of Thingsoplossingen.

Ben je actief in een burgervereniging en werk je aan een innovatief project rond het besparen, opwekken en/of opslaan van (hernieuwbare) energie op lokale schaal? Of heb je een project in gedachten waarbij je de vraag naar elektriciteit beter afstemt op de productie? Dien dan jouw dossier voor 1 februari in via het Projectenfonds Duurzame stad en vermeld dat je indient in het kader van deze oproep rond Energie.

Tip! Raadpleeg het reglement vooraleer jouw dossier in te dienen.

Deze thematische oproep is een uitbreiding van het Projectenfonds Duurzame stad van februari 2019. Werk je op een project rond een ander transitiethema, dan kan je jouw dossier ook via de reguliere weg van het Projectenfonds Duurzame stad indienen.

Voor wie ?

Deze oproep is gericht tot burgers die in Antwerpen actief zijn in een vzw, een burgercollectief binnen een feitelijke vereniging of een CVBA met sociaal oogmerk.

Een vraag ?

Contacteer Katrien Desrumaux via 02 880 59 48 of


Koen Wynants
PROJECTOPROEP: 2019 European Solidarity Corps call for project proposals


05 februari 2019


Op maandag 10 december publiceerde de Europese Commissie een nieuwe oproep tot het indienen van voorstellen onder het European Solidarity Corps, waarbij € 96 miljoen beschikbaar wordt gesteld ter ondersteuning van projecten in 2019. Dit omvat vrijwilligersprojecten en de implementatie van professionele projecten die onder een arbeidsovereenkomst vallen. De deadlines voor indienen van projecten zijn 5 februari en 1 oktober, afhankelijk van het type project. 90.000 jonge mensen hebben al belangstelling getoond om deel te nemen in het programma.


Deze oproep tot het indienen van voorstellen heeft betrekking op de volgende acties van het Europees Solidariteitskorps:

projecten voor vrijwilligerswerk;

partnerschappen voor vrijwilligerswerk (specifieke overeenkomsten voor 2019 in het kader van de KPO 2018-2020);

vrijwilligersteams in gebieden met een hoge prioriteit;

stages en banen;




Deze oproep tot het indienen van voorstellen kan alleen worden uitgevoerd, als de in de ontwerpbegroting voor 2019 opgenomen kredieten beschikbaar zijn na de goedkeuring van de begroting voor 2019 door de begrotingsautoriteit of, indien de begroting niet is vastgesteld, volgens de regeling van de voorlopige twaalfden.

Het totale budget voor deze oproep tot het indienen van voorstellen wordt geraamd op 96 322 671 EUR en is gebaseerd op het jaarlijks werkprogramma 2019 van het Europees Solidariteitskorps.

Het totale budget voor de oproep tot het indienen van voorstellen en de verdeling ervan zijn indicatief en kunnen worden gewijzigd na een wijziging van het jaarlijks werkprogramma 2019 van het Europees Solidariteitskorps. Potentiële aanvragers wordt verzocht om regelmatig het jaarlijks werkprogramma 2019 van het Europees Solidariteitskorps en de wijzigingen daarvan te raadplegen op: met betrekking tot het budget voor elke actie in het kader van de oproep tot het indienen van voorstellen.

De toegekende financiële steun en de duur van de projecten variëren, afhankelijk van bijvoorbeeld het type project en het aantal betrokken partners.


Publieke of particuliere organisaties kunnen financiële steun aanvragen in het kader van het Europees Solidariteitskorps. Voorts kunnen ook groepen jongeren die zijn geregistreerd op de portaalsite van het Europees Solidariteitskorps financiële steun aanvragen voor solidariteitsprojecten.

Het Europees Solidariteitskorps staat open voor deelname van de volgende landen:

de 28 lidstaten van de Europese Unie kunnen volledig deelnemen aan alle acties van het Europees Solidariteitskorps.

Voorts staan bepaalde acties van het Europees Solidariteitskorps open voor organisaties uit:

EVA/EER-landen: IJsland, Liechtenstein en Noorwegen;

de kandidaat-lidstaten van de EU: Turkije, Servië en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië;


Info & contact

Meer informatie.

Lees de subsidieoproep.

Lees de European Solidarity Corps Guide.

Vragen? Contacteer Jint

Koen Wynants
Wedstrijd vernieuwende, alternatieve woonvormen (2de editie))
Collectief Noord Architecten

Collectief Noord Architecten

Wil u een alternatief woonproject in Antwerpen realiseren? Dan kan u deelnemen aan de tweede editie van de wedstrijd rond vernieuwende en alternatieve woonvormen. Als uw project wordt geselecteerd, krijgt u financiële ondersteuning. De stad wil zo vernieuwende en alternatieve woonvormen stimuleren en beter inspelen op de nood aan een divers en betaalbaar stedelijk woningaanbod.

Wat zijn vernieuwende, alternatieve woonvormen?

Dit zijn woonvormen die verder gaan dan de bestaande klassieke woonvormen. Het gaat om woonvormen:

  • waarbij ruimtes worden gedeeld tussen bewoners,

  • waar er uiteenlopende functies of activiteiten plaatsvinden,

  • waar verschillende doelgroepen of gezinnen wonen,

  • waarbij wordt gewerkt met alternatieve betalingsvormen,

  • die streven naar duurzaam, betaalbaar en buurtgericht wonen.


De geselecteerde woonprojecten krijgen financiële ondersteuning van de stad. Projecten met  50 of meer wooneenheden, kunnen 500.000 euro krijgen. Kleinere projecten, met 4 tot 49 wooneenheden, kunnen 100.000 euro krijgen

Wie kan deelnemen?

Elk individu, organisatie, vereniging of bedrijf die een alternatief woonproject wil realiseren in Antwerpen kan deelnemen.

  • U kan als individuele (rechts)persoon of in samenwerkingsverband deelnemen. 

  • U vindt de specifieke voorwaarden om deel te nemen in het wedstrijdreglement.

Hoe deelnemen?

  1. Lees het wedstrijdreglement.

  2. Vul het wedstrijdformulier in. 

  3. Stuur het ingevulde formulier en eventuele bijlagen (zie wedstrijdreglement) ten laatste op 24 mei 2019, 13 uur naar

    De stad kan u op elk moment in de procedure extra informatie of documenten vragen.

Meer info

Dienst Zelfstandig Wonen - Woonregie
Den Bell, Francis Wellesplein 1, 2018 Antwerpen
tel. 03 338 51 14


Koen Wynants
Coöperatieve woonvormen, een eigen huis in de stad in vraag gesteld
wooncoop hoi.jpg

Elke Belg wordt geboren met een baksteen in zijn maag maar niet iedereen heeft gelijke kansen en middelen voor het verwerven van kwalitatieve woning. Dit weekend lazen we in de standaard nog over de verdoken armoede van Millenials

Mensen die zich verenigen in een coöperatie zijn samen robuuster en kunnen ervoor zorgen dat ze als aandeelhouder van de coöperatie kwalitatief, betaalbaar en levenslang kunnen wonen. Op Donderdag 13 december gaf een presentatie van hun coöperatie in The House of Innovation in Antwerpen. Een 35-tal geïnteresseerden kwamen opdagen. Het idee is ambitieus maar realistisch. Mensen engageren zich naar eigen vermogen om deel te worden van coöperatie, in ruil krijgen ze een gelijkwaardige stem in de jaarlijkse algemene vergadering, en hebben ze recht om huurder te worden in een woning van de coöperatie die ze zelf ook mee te bezitten. Het aantal aandelen dat een persoon (en zijn kennissenkring) in bezit heeft, bepaalt de korting op de maandelijkse huurprijs die zal moeten betaald worden. Alle gebouwen in bezit worden beheerd en onderhouden door de coöperatie. Dit systeem zorgt ervoor dat je met een relatief lage instapkost levenslang kan huren aan een betaalbare prijs en kan wonen in een goed onderhouden en kwalitatieve woning. Heb je in de loop van je leven meer of minder middelen ter beschikking, wil je in een andere stad op wijk gaan wonen of wordt je gezin groter of kleiner biedt deze woonvorm heel wat extra mogelijkheden.

Een bijdrage door Stijn Wens



Koen Wynants
Van wie wordt het Stuivenbergziekenhuis in Antwerpen-Noord?
Stuivenbergsite 2.png

De site van het Stuivenbergziekenhuis ligt in Antwerpen-Noord, tussen de Lange Beeldekensstraat, Pothoekstraat, Boerhaavestraat en Pesthofstraat en is ongeveer 5 hectare groot. De gedeeltelijke verhuis van het ziekenhuis in 2020 geeft de kans om de site te herontwikkelen tot een plek met een mix van woningen, (zorg)voorzieningen, werkplekken en groene open ruimte. Zo kan het project mee zorgen voor de heropwaardering van heel Antwerpen-Noord.

Waarom dit project?

In 2016 besliste het Ziekenhuis Netwerk Antwerpen (ZNA) om het Stuivenbergziekenhuis in 2020 te verhuizen naar het nieuwe ZNA Cadix op Kop Spoor Noord. Het psychiatrisch ziekenhuis en de polikliniek blijven op de Stuivenbergsite.

De verhuis van het ziekenhuis biedt een unieke kans om de site te herontwikkelen als een strategisch en duurzaam stadsvernieuwingsproject en een hefboom voor de wijk Antwerpen-Noord.

Antwerpen-Noord is een ‘aankomstgebied’ met verouderde woningen en een tekort aan groene open ruimte. De wijk kent een groot verloop van bewoners: ‘sociale stijgers’ verhuizen uit de wijk zodra ze voldoende financiële middelen hebben en vooral zwakke sociale groepen en recente nieuwkomers blijven in de wijk wonen.

De Stuivenbergsite biedt een unieke kans om de ruimtelijke en socio-economische opwaardering in de wijk te ondersteunen. De historische functie als ziekenhuis zal een nieuwe en hedendaagse vertaling moeten krijgen als ‘verzorger voor de wijk’ en een nieuwe eigenheid van de site helpen bepalen.

Wat gebeurt er?

De stad wil een totaalvisie voor de volledige site die inzet op :

  • de kwalitatieve integratie van het psychiatrisch ziekenhuis en de polikliniek in de site en een meervoudig en gedeeld ruimtegebruik dat ook ten goede komt aan de buurt en het psychiatrisch ziekenhuis

  • het maximale behoud van het waardevolle historische ziekenhuiscomplex met een belangrijke rol voor de samenhang tussen de bebouwing en de omliggende open ruimte en een evenwicht tussen de monumentale bebouwing en nieuwe toevoegingen

  • groene publieke open ruimte die minimaal 50% van de site moet uitmaken en die een meerwaarde is voor de gebruikers, (toekomstige) bewoners van de site en de omliggende buurt

  • de realisatie van een nieuw maatschappelijk programma dat bijdraagt aan de buurt

  • een vernieuwend en gemengd aanbod van woningen en werkplekken voor verschillende doelgroepen, onder andere voor sociale stijgers die overwegen uit de wijk te verhuizen


Het ontwerpteam Stramien & Partners voert een herbestemmingsonderzoek, dat mee mogelijk wordt gemaakt door een conceptsubsidie van het Vlaams Stadsvernieuwingsfonds. Het team van Stramien koos als werktitel ‘Stuivenberg KuurNoord’ waarbij het de ‘zorg in de brede zin’ onderstreept en met die missie aan de slag gaat. Het ontwerpteam zal samen met de stad zoeken naar manieren om buurtbewoners, het middenveld en andere mogelijke partijen te betrekken zodat ook van onderuit wordt bijgedragen aan het herbestemmingsonderzoek.

Het eindresultaat van het onderzoek volgt in 2019 en zal bestaan uit een haalbaar gemengd stedelijk programma waarin ook de mogelijkheden voor een tijdelijke herbestemming zijn onderzocht. Een belangrijke deeldoelstelling is immers om de periode van leegstand of onderbenutting van de gebouwen zo kort mogelijk te houden.


Na het herbestemmingsonderzoek volgt de daarop gebaseerde projectdefinitie, waarin AG VESPA samen met de stad, OCMW Antwerpen en ZNA de richting aangeeft voor het verdere project.

Wie werkt eraan mee?

AG VESPA coördineert de herontwikkeling van de Stuivenbergsite voor de stad en het OCMW Antwerpen die eigenaar zijn van de site. Ziekenhuis Netwerk Antwerpen (ZNA) is erfpachthouder en gebruiker van de site en wordt ook actief betrokken.

Stramien werkt voor het herbestemmingsonderzoek samen met de partners Vic Mees, Filip Lagiewka, Samenlevingsopbouw Antwerpen, Toestand, Value Partners en Koen Wynants.

Koen Wynants
Antwerpse bewoners vangen samen 3.000 liter regenwater op in de straat
Copyright: Comité Bump

Copyright: Comité Bump

copyright Rita Rae Mertens

copyright Rita Rae Mertens

De bewoners van de Pieter Génardstraat op het Kiel en de Houtenbrug in het Schipperskwartier knutselen zelf maatregelen voor regenwateropvang in elkaar.

 Meer en meer groen wordt aangelegd in het openbaar domein door het district en buurtbewoners. Maar groen vraagt ook water(gieten), zeker op plaatsen waar de ondergrond maar een beperkte hoeveelheid water kan vasthouden zoals in boomspiegels, geveltuintjes, groene plantenbakken... Het begieten van dit groen in het publiek domein gebeurt veelal met drinkwater terwijl het water van daken, verharde oppervlakten... verdwijnt in de riool.

Voor sommige mensen blijkt de kostprijs van dit begieten een drempel om effectief te vergroenen. Voor anderen, die bv. in een appartementsgebouw wonen, is het vaak technisch lastig. Als op straatniveau tot groenaanleg is overgegaan van boomspiegels…, is, zeker in de zomermaanden, het beheer van dit groen een aandachtspunt.


Antwerpen aan ‘t Woord kreeg in 2018 de kans om, via een project van de burgerbegroting van district Antwerpen, samen met experts en bewoners van 2 Antwerpse straten, Houten Brug en Pieter Génardstraat, kleinschalige en goedkope maatregelen te ontwikkelen op straatniveau die gebruikt kunnen worden voor het begieten van lokaal groen. De buren werkten samen aan het ontwerp van deze maatregelen (regentonnen met houten bekisting en plantenbak, waterbanken, plantenbakken met regenwateropslag) en realiseerden ze zelf. Dankzij het project wordt het mogelijk om het onderhoud van het groen en blauw in de straten gemeenschappelijk te realiseren. En de bewoners werken ook aan een gestandaardiseerde handleiding van de maatregelen, zodat iedereen die zelf aan de slag wil gaan in eigen straat, ze zelf kan maken.

 Het proces van ‘Water voor Groen’ is voor de bewoners even belangrijk als het resultaat. Het kadert perfect in hun doelstellingen: een betere leefbaarheid, recuperatie van natuurlijke hulpbronnen en ontmoeting in een superdiverse straat en buurt. Vergroenen en verblauwen creëert daarnaast ook bewustwording over een gezondere buurt en een duurzame mobiliteit.


Voor meer informatie: Sarie van der Aa - 0489 30 54 08

Koen Wynants